Кон крајот на XIX и почетокот на XX век, Широк Сокак не бил само главната градска улица на Битола. Тој бил корзо, место за средби и дружење, но и простор каде битолчани го покажувале својот стил, статус и вкус.
Токму во овој период Битола минувала низ голема модна преобразба. Традиционалниот начин на облекување познат како „ала турка“ постепено се заменувал со западноевропскиот стил „ала франга“. Етнолошките истражувања го посочуваат крајот на XIX и почетокот на XX век како пресвртница во градската мода, а богатото фотографско наследство на браќата Манаки денес е едно од највредните сведоштва за тоа време.
Мажите што ја прифаќале европската мода носеле црни панталони, фракови и полуфракови, бели кошули и вратоврски, додека на главата можеле да се видат жирардо, бомбе, полуцилиндер и цилиндер. Со новата мода во градот се развил и еснафот на таканаречените френк-терзии, кои шиеле според новите европски кроеви.
Особено впечатлива била модата на поимашливите битолчанки. Зачуваните градски костими сведочат за европски фустани со шлеп, изработени од свила, атлас и кадифе, украсени со чипка и тантела, а дел од облеката и материјалите пристигнувале од Париз, Виена и Солун. Оригинални примероци од старите битолски семејства се зачувани во музејската збирка во Битола.
Фотографиите од периодот покажуваат колку брзо се менувал градот. На нив може да се види и млада жена облечена по европска мода со богата шапка, додека постарите членови од истото семејство сè уште ја носат традиционалната градска облека. Облеката во тоа време можела да открива и општествена положба, возраст, брачна состојба и занимање.
Токму во таква Битола се вклопува и старото раскажување дека дотерувањето за Широк Сокак било работа што се сфаќала сериозно. Се прераскажува дека ако некој излезел на корзо наутро, а потоа повторно попладне, се преоблекувал за второто излегување, за да не се појави двапати во иста облека.
За ова конкретно непишано „правило“ не најдовме доволно силен историски извор за да го претставиме како потврден факт. Но она што е документирано е дека Битола навистина била град во кој модата и европскиот начин на облекување силно навлегувале во градското секојдневие. Најновите европски модели стигнувале и преку трговците и модните списанија, а се изработувале и во работилниците во Битола.
Така Широк Сокак уште пред повеќе од еден век бил нешто што денес би го нарекле битолска модна писта.
Местото каде не се излегувало само за да се прошета.
Се излегувало да се види – и да се биде виден.
А судејќи по денешното долго кафе и дотерувањето за Широк Сокак, дел од тој стар битолски шмек сè уште живее.
