„Дали знаеш, мила мајко, што сум несреќна…“ – стихови кои со децении се пеат во Македонија и кои станаа дел од музичката меморија на повеќе генерации. Но зад песната стои и една необична приказна која од Битола стигна до светската музичка сцена.
Ристо Пулевски, роден во Нижеполе во 1934 година, во шеесеттите години работел како радиопејач во Радио Битола. Според неговото сведоштво, токму тој ја создал „Дали знаеш мила мајко“ и ја посветил на својата сопруга.
Песната ја испеал на Радио Битола, по што брзо станала популарна. Подоцна ја прифатиле и голем број македонски пејачи, а се пеела и на настапите пред македонските иселеници ширум светот.
ОД БИТОЛА ДО ПИТЕР ГАБРИЕЛ
Децении подоцна, стиховите добиваат сосема нов живот на светската музичка сцена.
Во 1995 година Питер Габриел и Deep Forest ја објавија „While the Earth Sleeps“, песна во која се слушаат препознатливите стихови „Дали знаеш мила мајко“. Песната беше искористена и во филмот „Strange Days“, со што мелодијата и стиховите стигнаа до огромна меѓународна публика.
Токму тогаш започнува и контроверзата околу потеклото на песната.
Во јавноста се појавија различни тврдења – од тоа дека станува збор за македонска авторска песна на Пулевски, до нејзино претставување како бугарска народна песна.
Според сведоштвото на самиот Пулевски, спорот околу авторството добил и меѓународна правна димензија. За случајот тој зборувал во интервју за „Пензионер плус“, официјално гласило на Сојузот на здруженијата на пензионерите во Македонија, направено од битолскиот новинар Никола Талевски.
Пулевски раскажал дека во еден момент од него било побарано лично да ја испее песната како доказ за својата поврзаност со неа.
„Во едно интервју побараа јас да ја пеам со мојот глас, како доказ дека песната е моја! Го сторив тоа, но… спорот не го добив“, раскажал Пулевски.
Сепак, наместо огорченост, неговите зборови носат една поинаква порака:
„Да те пеат во светот, тоа е чест, нели? … Нека пеат тоа што јас сум го создал.“
И „ТУЃИНАТА ПУСТА ДА ОСТАНЕ“ Е НЕГОВА
„Дали знаеш мила мајко“ не е единствената песна со која Пулевски оставил длабока трага.
Во 1962 година ја создал и легендарната „Туѓината пуста да остане“, песна која подоцна практично ќе стане химна на македонските печалбари.
Пулевски раскажувал дека песната ја напишал една вечер во родното село. Со тетратка и пенкало пишувал до доцна во ноќта, а само два дена подоцна ја донел во Радио Битола.
Му ја испеал на Борче Талевски – Боцкино, кој раководел со Малиот народен оркестар и започнал да ја нотира. Тогашниот директор Ристо Невеновски одлучил песната да биде изведена на радио уште истиот ден.
Следувал огромен успех.
„Туѓината пуста да остане“ станала една од најбараните песни во емисијата „Желби на слушателите“, а подоцна ја пееле и големи имиња на македонската народна музика, меѓу кои Александар Сариевски и Васка Илиева.
Набргу потоа, според неговото сведоштво, Пулевски ја создал и „Дали знаеш мила мајко“ – песната посветена на неговата сопруга, без да претпостави дека неколку децении подоцна нејзините стихови ќе одекнуваат низ целиот свет.
И денес, под различните верзии на „While the Earth Sleeps“ на интернет, продолжуваат расправите меѓу Македонци и Бугари околу потеклото на стиховите.
Но зад големата меѓународна приказна останува сведоштвото на еден човек од Нижеполе, радиопејач од Радио Битола, кој тврдеше дека песната ја создал од љубов и ја посветил на својата сопруга.
Од Нижеполе и Радио Битола – до светската музичка сцена.
Приказна каква што ретко може да напише и самата музика.
