Пожолтените разгледници од почетокот на XX век не се само визуелен запис од едно минато време, туку вредни историски сведоштва за градот кој некогаш бил познат како Монaстир, еден од најзначајните културни, трговски и дипломатски центри на Балканот.
На нив се гледаат калдрмисани улици, дуќани наредени еден до друг, коњаници и минувачи, како и препознатливата архитектура што го спојува ориенталното наследство со европските влијанија. Минарињата се издигнуваат над градот, додека веднаш до нив се наоѓаат објекти во неокласичен стил, хотели и трговски дуќани, сведочејќи за космополитскиот дух на тогашна Битола.
Посебно внимание привлекуваат објектите како „Гран хотел“ и хотел „Ориент“, кои биле места на собирање на трговци, конзули, патници и локални жители. Токму таму се одвивал дел од јавниот и општествениот живот, каде се разменувале информации, идеи и влијанија од различни делови на светот.
Разгледниците, често испраќани со натписите „Gruss aus Monastir“ или „Souvenir de Monastir“, ја носеле сликата за градот далеку надвор од неговите граници. Тие претставувале начин Битола да се претстави пред светот како уреден, жив и значаен град, во кој се преплетуваат култури и традиции.
Во фокусот на овие фотографии се и луѓето – минувачи, трговци, семејства, обични граѓани. Нивните секојдневни движења, облека и изрази даваат автентичен приказ за животот во тоа време. Иако времето поминало, улиците што ги гледаме на разгледниците и денес постојат, носејќи ги истите приказни, само во поинаква форма.
Овие разгледници не се само архивски материјал. Тие се мост помеѓу минатото и сегашноста, потсетник дека Битола отсекогаш била град со богата историја, отвореност и дух кој не згаснува.
